همگام با شکل‌گیری جنبش مدرن و تحولات متعاقب آن، شرایطی رُخ داد که در آن شیوه‌های مختلف مواجه با پیامدهای ناشی از تجارب دوران مدرن در قالب نگرش‌هایی در واکنش به بستر فرهنگ خود را نشان داد که در هر یک از آنها محوریتِ شاخصه‌هایی از فرهنگ جوامع انسانی قابل‌مشاهده است. در بناهای عصر حاضر که به‌طور مداوم دست‌خوش تحولات تکنولوژیک می‌شوند، توجه به تأمین آسایش انسان‌ها علی‌رغم پیشرفت‌های بسیار زیاد در حوزه‌های فناوری، با مشکلات فراوانی ایجاد شده است. همگام با رویکردهای نوین مطرح شده در حیطه طراحی معماری، رابطه معماری و بستر فرهنگی را می‌توان در چارچوب رویکردهای تاریخ‌گرایی، منطقه‌گرایی، زمینه‌گرایی، بوم‌گرایی و سنّت‌گرایی دسته‌بندی نمود. این جُستار در نظر دارد از میان رویکردهای مطرح‌شده، با توجه به نزدیک بودن مفاهیم به‌کاررفته در رویکردهای پیش‌گفته، با تحلیلی تطبیقی به بررسی عناصر غالب معماریِ استفاده‌ شده در هر یک از آنها پرداخته و سپس نقاط اشتراک و افتراق آنها را مورد واکاوی قرار دهد. پرسش‌های مطرح‌شده در این پژوهش عبارتند از اینکه با توجه به بررسی تطبیقی صورت‌گرفته، به‌منظور استفاده از هر یک از رویکردهای مطرح‌شده، توجه به چه مفاهیمی ضروری است؟ آیا ارتباطی از نوع اشتراک و افتراق میان رویکردهای پیش‌گفته وجود دارد؟ و در نهایت اینکه، اگر استفاده از این رویکردها در کشورهای مختلف پیامدهای متفاوتی دارد، چه معیارهایی انتخابِ رویکرد مناسب را برای معماران تسهیل می‌کند؟ هدف از انجام این تحقیق، شفاف نمودن ابهامات موجود در زمینه معرفی هر یک از رویکردهای مطرح‌شده مبتنی بر بستر فرهنگ در دوران معاصر است. روش پژوهشی مورد استفاده در پژوهشِ حاضر کیفی بوده و ترکیبی از روش تحقیق توصیفی، موردی و تطبیقی می‌باشد. در نهایت ویژگی‌های هر یک از این رویکردها مشخص شده و نقاط اشتراک و افتراق آنها با یکدیگر شفاف خواهد شد. این پژوهش با تکیه بر بررسی کیفی و تطبیقی، قصد دارد این واقعیت را روشن کند که: علی‌رغم اینکه دوران پست‌‌مدرن به دلیل تحولات متعاقب آن با چندگانگی و تعدد مفاهیم در بحث‌های نظری مواجه بوده است لکن بحث رویکردهای طراحی معماری مبتنی بر بستر فرهنگ نیز مانند سایر بحث‌های معماری، قاعده‌مند بوده و می‌توان شاخصه‌هایی را در این زمینه، به‌منظور کاربردی نمودن هر چه بیشتر مباحث آنها برای معماران مطرح نمود.