مطالعات جامع در مدیریت شهری

مطالعات جامع در مدیریت شهری

سنجش میزان اثربخشی دودکش­های خورشیدی در تأمین تهویه و آسایش حرارتی ساختمانهای مسکونی شهر قزوین

نویسنده
کارشناسی ارشد، گروه مهندسی عمران و معماری، دانشکده فنی مهندسی دانشگاه رجا، قزوین، ایران
10.22034/csum.2026.252582
چکیده
دودکش خورشیدی به­عنوان یکی از راهکارهای پایدار در حوزه تهویه طبیعی ساختمان­ها، با بهره­گیری از تابش خورشید، جریان هوای طبیعی را در فضای داخلی ایجاد می­کند. این سیستم ضمن کاهش چشمگیر مصرف انرژی، نقشی کلیدی در ارتقای کیفیت هوای درون­ساختمان ایفا می­نماید. پژوهش پیشرو با اتخاذ رویکردی تحلیلی، به بررسی تأثیر متغیرهای مستقل نظیر مشخصات طراحی دودکش (از جمله ارتفاع، زاویه قرارگیری و نوع مصالح به­کاررفته) بر عملکرد تهویه­ای و میزان صرفه­جویی انرژی می­پردازد. در این میان، اقلیم نیمه­خشک شهر قزوین به­عنوان متغیر مداخله­گر اصلی مطرح است که با اعمال شرایط دمایی، رطوبتی و نوسانات فصلی، بر کارایی نهایی سیستم تأثیر گذاشته و نتایج ارزیابی را تحت­الشعاع قرار می­دهد. ضرورت انجام این تحقیق از یک سو ناشی از رشد فزاینده تقاضا برای استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر و از سوی دیگر، لزوم کاهش وابستگی به سوخت­های فسیلی در بخش ساختمان است. این نیاز به­ویژه در مناطقی با اقلیم گرم و نیمه­خشک نظیر قزوین، که با چالش­های جدی در زمینه افزایش دمای محیط و هزینه­های سرسام­آور انرژی مواجه هستند، بیش از پیش احساس می­شود. از این­رو، به­کارگیری سیستم­های تهویه پایدار همچون دودکش خورشیدی، به رویکردی اساسی در طراحی زیست­محیطی و بهینه­سازی ساختمان­های معاصر بدل گشته است. روش­شناسی این تحقیق مبتنی بر شبیه­سازی­های عددی دوبعدی و بهره­گیری از روابط هندسی تحلیلی به­منظور ارزیابی عملکرد سیستم است؛ همچنین، یافته­های حاصل با مطالعه نمونه­های موردی موجود، اعتبارسنجی و مقایسه شدهاند. در واقع، این پژوهش می­کوشد تا ضمن شبیه­سازی عملکرد حرارتی-تهویه­ای دودکش خورشیدی، میزان اثربخشی آن را در شرایط اقلیمی خاص قزوین مورد سنجش قرار دهد. نتایج حاصل از این مطالعه گویای آن است که دودکش خورشیدی، به­عنوان فناوریای کارآمد و مقرون­به­صرفه، توانایی قابل­توجهی در تأمین آسایش حرارتی ساکنان و بهبود شاخص­های تهویه در مناطق گرم و خشک داراست. همچنین، طراحی هوشمندانه و انتخاب مصالح بهینه، از عوامل تعیین­کننده در افزایش بازدهی این سیستم محسوب می­شوند و میتوانند آن را به راه­حلی مؤثر در مسیر بهینه­سازی مصرف انرژی و کاهش اثرات زیست­محیطی ساختمان­ها تبدیل نمایند.
کلیدواژه‌ها