مطالعات جامع در مدیریت شهری

مطالعات جامع در مدیریت شهری

تأثیر طراحی فضاهای عمومی بر ارتقای امنیت اجتماعی شهری: مطالعه موردی خیابان سپه قزوین

نوع مقاله : علمی

10.22034/csum.2026.252118
چکیده
امنیت اجتماعی در فضاهای عمومی شهری یکی از بنیادی‌ترین پیش‌شرط‌های پویایی حیات جمعی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان به شمار می‌آید. در دهه‌های اخیر، رشد سریع شهرنشینی، گسترش فضاهای بی‌دفاع شهری و شکل‌گیری محلات و فضاهای بی‌هویت، سبب افزایش احساس ناامنی در میان ساکنان شهرها شده است. این احساس، حتی اگر با آمار وقوع جرم هم‌خوانی کامل نداشته باشد، پیامدهایی جدی بر الگوهای رفتاری شهروندان برجای می‌گذارد؛ از جمله کاهش حضور در فضاهای عمومی، افت تعاملات اجتماعی و تضعیف سرمایه اجتماعی. در چنین شرایطی، طراحی آگاهانه و هدفمند فضاهای عمومی می‌تواند نقشی کلیدی در پیشگیری از بروز ناهنجاری‌های اجتماعی و تقویت احساس امنیت ایفا کند. عواملی همچون روشنایی مناسب در شب، تنوع و پویایی کاربری‌ها، امکان نظارت طبیعی از طریق حضور مداوم شهروندان، حذف فضاهای متروکه یا بلااستفاده، شفافیت بصری، و رعایت مقیاس انسانی، می‌توانند به ارتقای امنیت اجتماعی و افزایش حس تعلق شهروندان به فضا منجر شوند.
روش تحقیق این پژوهش، کیفی با رویکرد تفسیری و شیوه گردآوری مطالب، اسنادی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش طراحی فضاهای عمومی در ارتقای امنیت اجتماعی شهری، می‌کوشد ابعاد نظری و عملی این موضوع را واکاوی کند و با تکیه بر شواهد موجود، الگوها و معیارهایی را معرفی نماید که بتوانند در فرآیند سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی شهری مورد استفاده مدیران و تصمیم‌گیران قرار گیرند. اهمیت این مطالعه از آن جهت است که امنیت اجتماعی، عامل پیونددهنده شهروندان با فضا و شرط اساسی برای پایداری حیات شهری است. دستیابی به شهرهایی ایمن‌تر و زنده‌تر، بدون تردید نیازمند توجه جدی به کیفیت طراحی فضاهای عمومی است؛ زیرا این فضاها صحنه اصلی شکل‌گیری تجربه روزمره شهری و بازتاب‌دهنده سطح توسعه اجتماعی و فرهنگی هر جامعه‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ارتقای کیفیت طراحی فضاهای عمومی می‌تواند با افزایش حضورپذیری، تنوع کاربری و تقویت نظارت طبیعی، زمینه‌ساز ارتقای امنیت اجتماعی در محیط‌های شهری باشد.
کلیدواژه‌ها